Фототерапия лампасы — бу ярыкънынъ физик я да химиявий тесирлери вастасынен терапевтик, сагълыкъ- бакъувына, я да косметик макъсатларгъа иришмек ичюн ярыкънынъ белли бир далгъа узунлыкъларыны чыкъаргъан алеттир. Онынъ эсас принципи шунда ки, ярыкънынъ чешит далгъа узунлыкъларыны инсан токъумалары (тери ве улькелер киби) синъдире биле), белли бир сагълыкъ я да дюльберлик меселелерини чезмек ичюн физиологик реакциялар сериясыны къозгъай.
I. Фототерапия лампаларынынъ эсас таснифи: далгъалы ве макъсатнен
Ярыкънынъ тесири онынъ далгъа узунлыгъына коре эмиетли дереджеде денъише, бу исе фототерапия лампаларыны тасниф этмек ичюн эсас эсас оларакъ хызмет эте. Шимдики умумий чешитлер оларнынъ далгъа узунлыгъындаки диапазонлары, арекет механизмлери ве къулланув сценарийлеринен айырылалар, буны ашагъыдаки джедвельде тафсилятлы шекильде къайд этелер:
| Тюр | Озьек далгъалы диапазон . | Арекетнинъ механизми . | Эсас къулланмалар . |
|---|---|---|---|
| Ультрафиолет (УФ) фототерапия лампалары | УВК (200-280нм), УВБ (280-320нм), УВА (320-400нм) | - УВК: Оларны инактивация этмек ичюн микроорганизмлернинъ (бактерия, вируслар) ДНК-сыны ёкъ эте; - УВБ: Теринде Д витаминининъ синтезини тешвикъат эте ве иммун джевапларыны низамлай; - УВА: Терининъ теренлигине синъип, фотосезиджи мадделерни фаальлештире я да меланиннинъ мейдангъа келювини тешвикъ эте. |
- УВК: Тиббий муитлерде (меселя, амелият одалары, палаталары) ве предметлернинъ юзюнинъ стерилизациясында дезинфекция; - УВБ: Псориаз, витилиго ве экзема киби тери хасталыкъларыны тедавийлев; - УВА: Витилиго (фотосезиджи иляджларнен, ПУВА терапиясы оларакъ белли) ве тери дезинфекциясынынъ тедавийлеви. |
| Козьге корюнген ярыкъ фототерапия лампалары | Къырмызы ярыкъ (620-760нм), Мавы ярыкъ (400-480нм), Сары ярыкъ (570-590нм) | - Къырмызы ярыкъ: Терине нисбетен теренликке кире (дермиске етмек), улькенинъ метаболизмине ве коллаген синтезине ярдым эте, ялынъызлыкъны эксильте; - Мавы ярыкъ: Терининъ юзюндеки актлар, ольдюреПропионибактериум акнелери .(акне--де бактериялар), ве себум секрециясыны ингибирлей; - Сары ярыкъ: Терининъ микроциркуляциясыны яхшылаштыра, пигментацияны сёне ве териге сезимлиликни енгиллештире. |
- Къызыл ярыкъ: Терининъ тюзетильмеси (меселя, синяки излери, индже бурюшиклер), яраларнынъ тюзелюви (меселя, янгъан, пост- джеррахий тюзелюв), ве бугъум ялынъызлыгъыны енгиллештирюв; - Мавы ярыкъ: синяки ве ягъгъа къаршы куреш; - Сары ярыкъ: Хлоазманынъ яхшылаштырылмасы, сезиджи териде къырмызылыкъ ве тери ренкининъ айдынлатмасы. |
| Инфракъырмызы (ИР) Фототерапия лампалары | Якъын- инфракъырмызы (760-1400нм), Орта- инфракъырмызы (1400-3000нм), Узакъ инфракъырмызы (3000нм-1мм) | Эсасен «термал эффект» мейдангъа кетире: ярыкъ токъумалар тарафындан синъгенде, оны сыджакъ энергиягъа чевирелер, ерли къан долашувыны, раатландырыджы адалелерге ве агърыларны енгиллештирелер. | - Near- инфракъырмызы: Хроник агърыларны енгиллештирмек ичюн терен токъума къыздырувы (меселя, бугъумлар, адалелери) (меселя, артрит, бель адале штаммы); - Фар- инфракъырмызы: Ерли къан айланувыны сакъламакъ ве яхшылаштыргъаны ичюн юзюни къыздырув (меселя, сувукъ раатлыкъ, сувукъ эллер ве аякълар). |
| Махсус{{0}Идаре этильген фототерапия лампалары | Специфик бир далгъа узунлыкълары (меселя, тар ёлакълы УФБ 311нм, специфик светодиод ленталары) | Башкъа далгъа узунлыкъларындан пейда олгъан ян тесирлерни эксильтмек ичюн бир далгъа узунлыгъынынъ догъру тесирине дикъкъат айыра. | - Тар диапазонлы УВБ лампалары: махсус оларакъ collect-спектр УВБ-ге коре ян тесирлери аз олгъан тери хасталыкъларыны тедавийлемек ичюн махсус къулланыла; - фотодинамик терапия (PDT) лампалары: Тери раки, кондилома акуминатум ве иляхре фотосенсибилизаторларнен къулланыла. |
II. Фототерапия лампаларынынъ эсас къулланмасы .
Фототерапия лампаларынынъ къулланылувы тиббиет саасындан эвдеки сагълыкъ ве дюльберликке къадар кенишледи. Къуралларнынъ дизайн ве къулланув стандартлары чешит сценарийлер боюнджа пек денъише:
1. Тиббий мейдан (Профессиональ ишлетмекни талап эте)
Тери хасталыгъынынъ тедавийлеви .: Бу фототерапия лампаларынынъ энъ классик тиббий къулланмасыдыр. Меселя, хастаханелерде къулланылгъан УВБ лампалары псориазны (буюк зияде пролиферациялангъан тери укюретлерини ингибирлемек ёлунен) ве витилиго (меланоцитлернинъ регенерациясыны тешвикъат этмек ёлунен) тедавийлейлер. Янгъынлардан къачынмакъ ичюн нурландырувнынъ девамлылыгъы ве сыкълыгъыны экимнинъ ёлбашчылыгъы алтында идаре этмек керек.
Дезинфекция ве стерилизация .: УВС лампалары (онынъ ады «ультрафиолет дезинфекция лампалары» деп де адландырыла) тиббий муитлерде (меселя, амелият одалары, ИВУ) ве лабораторияларда ава ве юзю дезинфекциясы ичюн къулланыла, олар COVID-19 киби вирусларны ольдюрмеге къабилиетли ве киби бактериялар киби бактериялар киби бактериялар киби бактериялар.Э. coli .. Инсан беденине догърудан-догъру расткельмек къатты ясакъ этиле .(о, тери ве козьлерни якъып ола).
Янъы догъгъан яшлыкъ тедавийлеви .: Махсус мавы ярыкъ лампалары (420-470 нм далгъа узунлыгъы олгъан) янъы догъгъан балаларда билирубиннинъ парчаланувына ярдым эте биле (эксцессив билирубиннинъ себеплери сарылыкъкъа кетире). Тедавийлев вакътында янъы догъгъан баланынъ козьлери ве джинисий органлар къорчаланмакъ керек, бойлеликнен, мавы ярыкъ зарарланмасын.
2. Эв сагълыгъыны бакъув ве дюльберлик .
Тери бакъув: Эвнинъ LED фототерапиясы алетлери (меселя, къырмызы, мавы ярыкъ маскалары, мавы ярыкълы синяки къалемлери) индже сызыкъларны ве синяки излерини тюзетмек ичюн къырмызы ярыкъны, локализациялангъан синякилерни ишлемек ичюн исе мавы ярыкъны къуллана. Бу алетлер тиббий донатмалардан нисбетен хавфсыз, амма аз тесирлидир ве узун-термин къулланувны талап этелер.
Агъырлыкънен теминлев: Эвге инфракъырмызы лампалар (меселя, «фар- инфракъырмызы физиотерапия лампалары») адале агъырувыны (меселя, пост{{5} мешгъулиети штаммы) ве бугъум ялынъызлыгъы (меселя, артрит) енгиллештирмек ичюн къулланыла. Олар термик тесир вастасынен ерли къан айланувыны тешвикъат этип, агърыларны эксильтелер. Къулланув вакътында хавфсыз месафени сакъламакъ керек (буны масштаблаштырувдан къачынмакъ ичюн).
Д витамини къошма .: Эвнинъ базы УВБ лампалары Д витамини синтезинде ярдым эте биле (кунешнинъ етерли олмагъан, меселя, къышнынъ шималиндеки я да эвдеки ишчилер киби) ярдым эте биле. Лякин нурландырув вакъты къатты идаре этильмек керек (аркъа рентабельлик тери раки хасталыгъынынъ хавфыны арттыра), экимнен меслеатлашув тевсие этиле.
III. Фототерапия лампаларыны къулланмакъ ичюн эсас тедбирлер
Фототерапия лампаларынынъ ачыкъ тесири олса да, догъру олмагъан къулланув сагълыкъ хавфларыны догъура биле. Ашагъыдаки нокъталар айрыджа дикъкъат талап эте:
Сезиджи ерлерге догърудан-догъру экспозициядан къачынынъыз:
УВС лампалары, мавы ярыкъ лампалары ве УВБ лампалары догърудан-догъру козьлерге огърамамакъ керек (бу конъюнктивит, кератитке я да атта корьликке себеп ола биле), махсус къорчалав козьлюклери кийильмек керек;
Янъы догъгъан баланынъ яшлары иле янъы догъгъан баланынъ козьлери ве джинисий органлары ярыкънен къапланмакъ керек.
Незаретнинъ нурландырув вакъты ве месафеси .:
Тиббий фототерапия (меселя, псориаз тедавийлеви) ичюн, зияде нурланувдан къачынмакъ ичюн, экимнинъ тевсиелерине къатты риает этмек керек, бу исе тери янмасына, пигментациягъа я да тери раки хасталыгъынынъ зияде хавфыны кетире биле;
Эвге инфракъырмызы лампалар 15-30 см месафеде, эр бир нурландырув сеансы 20 дакъкъадан зияде олмагъан, терини бузлатмакъ ичюн къулланмакъ керек.
Махсус халкълар ичюн ясакъ я да мукъайтлыкънен къулланув .:
Юклю къадынлар, эмиздирген къадынлар ве йымыртачыкъларгъа УВК лампалары ве УВБ лампаларыны къулланмакъ ясакъ этиле;
Тери раки я да фотосукъайыджы тери хасталыкълары олгъан хасталаргъа (меселя, волчанка эритематос) УВБ лампалары ве мавы ярыкъ лампалары къулланмакъ ясакъ этиле;
Фототерапия лампаларындан файдаланувдан къачынмакъ керек (чюнки олар териге сезимлиликни арттыргъанлары ичюн, оны янгъынларгъа мейильли япмакъ ичюн) фототерапия лампаларындан файдаланмакътан къачынмакъ кереклер.
«Тиббий-Грод» ве «Эвге-КИЛЬДИ» махсулатлары арасында айырылма:
Тиббий фототерапия лампалары (меселя, тери хасталыкъларыны тедавийлемек ичюн УВБ лампалары, янъы догъгъан яшлыкъ сары лампалары) тиббий муэссиселерде къулланылмакъ керек ве оларны эвде къулланмакъ ичюн сатын алмакъ мумкюн дегиль;
Эв-} фототерапия лампалары ичюн (меселя, светодиодлы дюльберлик алетлери, узакъ- инфракъырмызы физиотерапия лампалары), низам-бренд махсулатларыны сечип алмакъ керек, бойлеликнен, «учь-но махсулат»ны сатын алмакътан къачынмакъ ичюн (онынъ тургъун олмагъан далгъа узунлыгъы ве хавфларны арттырмакъ мумкюн).
Къыскъа мундеридже
Фототерапия лампасы — бу «ярыкъ ярыкъ физиологик реакцияларны къозгъагъан» принципине эсаслангъан бир алеттир. Онынъ эсас къыймети «догъру келишкен ихтияджлар»дадыр: тибиат мейданындаки тери хасталыкъларыны ве дезинфекцияны эвде дюльберлик бакъувына ве эвде дезинфекцияны тедавийлемектен. Лякин шуны къайд этмек муимдир.тиббий фототерапия экимнинъ ёлбашчылыгъы алтында кечирильмек керек, ве эв- къулланмакъ фототерапия хавфсызлыкъ стандартларына риает этмекни талап эте .уйгъун олмагъан къулланувдан пейда олгъан сагълыкъ хавфларындан къачынмакъ ичюн.